fft99_mf3632479
Teknoloji 25 0

Kara Delik Nedir? Kara Delik Nasıl Oluşur?

Kara Delik Nedir?

Çekim alanı çok kuvvetli olan, her türlü madde ve ışınımın kendisinden kaçmasına imkan vermeyen kozmik cisimdir. Işık yaymadıkları için “kara” olarak nitelendirilirler. Kara deliğin içerisinde zamanın çok yavaş aktığı veya akmadığı tahmin edilmektedir. Kara delikler “çekimsel tekillilik” denilen bir noktaya konsantre olmuş bir kütleye sahiptir. Kütlesi Güneş’in kütlesine eşit olan bir kara deliğin yarıçapı sadece 3 km‘dir.

Kara Delik Nasıl Oluşur?

yıldızsal kara delikBir gök cisminin iç basıncı kendi kütle çekiminden düşükse çökmeye başlar. Gök cisminin kütlesi belirli bir değerin de üzerindeyse, çöküşü durdurabilecek birşey yoktur. Bu durumda kara delik oluşur.

Bir çok kara delik türü mevcuttur. Bir yıldızın kendi üzerine çökmesiyle oluşan kara delik türüne yıldızsal kara delik denir.

Bu kara delikler galaksilerin merkezlerinde bulundukları takdirde güneş kütlesinin birkaç milyar katına çıkabilir. Bu devasa kara delikler dev kara delik veya galaktik kara delik adıyla bilinir.

Kara Delik Doğrudan Gözlemlenemez!

Bilindiği gibi bir nesnenin gözlemlenebilmesi için, kendisinden ışık çıkması veya gelen ışığı yansıtması gerekir. Kara delikler ise ışığı emerler. Kara deliğin varlığı yakınlarındaki maddenin son derece ısınmış olmasından ve güçlü bir şekilde x ışını yaymasından anlaşılmaktadır. Bu gözlemlerin kapsadığı ve genel görelilik kuramına uyan cisimler yalnızca kara deliklerdir.maxresdefault

Açıklanamayan Merkez Noktası

Diğer astrofizik cisimleri gibi bir cisim olan kara deliklerin merkezi bölgesi fizik kuramlarıyla tanımlanamaz. Merkezi bölgesinin tanımsız olmasındaki en büyük etken ise çekimsel tekilliği içeriyor olmasıdır. Bu çekimsel tekillilik ancak kuantum çekimi kuramıyla tanımlanabilir ki, günümüzde böyle bir kuram bulunmamaktadır.

Öte yandan çok az parametrelerle tanımlanmaları bakımından şaşkınlık verici nesnelerdir. Örneğin bir gezegen yüzlerce parametreyle tanımlanabilir(Kimyasal bileşim, atmosfer, elementlerin farklılaşması vs.). Fakat kara delikler kütle, elektriksel yük ve açısal momentum ile tanımlanabilir.

Işık ve maddenin artık kaçamadığı bölgeyi sınırlayan kuşağa olay ufku adı verilir. Olay ufku, herhangi bir fiziksel incelemede bulunamadığımız bir uzay parçasıdır. Ne olay ufkundan ötesini bilinen yasalarla açıklama olanağı vardır, ne de orada ne olup bittiğini bilmenin bir yolu vardır. Bir yıldızın olay ufku, yıldızın çökmeden önceki kütlesiyle orantılıdır. Örneğin kütlesi 10 güneş kütlesi olan bir yıldız içe çöküp kara delik haline geldiğinde çapı 60 km. olan bir olay ufkuna sahip olur. Bir kara delik madde yuttukça olay ufkunu genişletir, olay ufku genişledikçe de daha güçlü çekim alanına sahip olur. Kara deliğin olay ufkunda teorik olarak zaman tümüyle durmaktadır.

Çekimsel Tekillik Nedir?

Bir kara deliğin merkezinde kütle çekim alanının ve uzay bükülmelerinin  sonsuz hale geldikleri bir bölge yer alır. Bu bölgeye çekimsel tekillik adı verilir.

Şu biliniyor ki, nasıl kara deliğe girip içine yerleşmiş madde dışarı çıkamıyorsa, kütle çekimsel tekillik de kara deliğin içine yerleştikçe kara deliğin dışını etkileyememektedir. Kütle çekimsel tekillikler onları tanımlamakta aciz kalışımızdan dolayı gizemlerini korumayı sürdürseler de ve genel görelilik kuramı tüm kütle çekimsel fenomenleri tanımlamada yeterli olmasa da, bütün bunlar, kara deliğin bizim tarafımızda bulunan olay ufkundan hareketle onları tanımlamamıza bir engel oluşturmamaktadır.

Kara delikleri göz önünde tuttuğumuzda, belli ki Tanrı yalnızca zar atmakla kalmıyor, ayrıca gözleri kapalı oynuyor ve ara sıra da zarları görülemeyecek yerlere atıyor.

Stephen Hawking

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir