Teknoloji

Değişen Dünya Ekonomisi ve Milyon Dolarlık Şirketler

Son 10 yıla bakarsak dünya oldukça değişti. 10 yıl gibi bir süre insanoğlu için uzun bir süre olsa da 5
milyar yıl yaşındaki dünya için bu hiçbir şey! 2000’li yılların başında NASA’ya bağlı teleskoplar sadece tek başlarına insanoğlunun 1 milyar yılda ürettiği kadar bilgi üretti ve topladı. Dünyanın bu değişimi
esnasında teknoloji o kadar büyük rol oynadı ki artık en değerli şirketlerin yerleri tamamen değişti.

Bir zamanlar dünyanın en değerli, en büyük, en çok çalışan ve en çok ciro yapan şirketleri genel olarak
enerji, otomatik ve inşaat alanında yer alıyorlardı. Şimdiyse ilk on şirket tamamen teknoloji
şirketlerinden oluşuyor. Üstelik dünyanın en zengin kişileri de bu şirketlerin kurucuları, ortakları ve
hissedarları olan kişiler.

Teknoloji şirketlerinin operasyon yapısı, çalışma ortamı ve varlıkları anlamından birçok farklılık
barındırıyor. Eğer Facebook ve Google’ın tanıtım ofislerini YouTube’da gördüyseniz sanki daha çok
çalışma ortamından çocuk parkına benzeyen evlerden, şirket içerisinde kaykay ile gezmek, sauna hatta
havuz gibi şeylerden bahsedebiliriz. Çünkü bu şirketlerin çalışanları Türkiye’de beyaz yaka olarak tabir
edilen çalışanlardan oluşuyor. Tamamen masa başında çalışan bu insanlar mesleklerinde en kaliteli %1 olarak adlandırabileceğimiz seviyede oldukları için, şirketler bu çalışanları elinde tutmak için her şeyi göze alıyorlar.

Son zamanlarda insan hayatına çok dokunan, birçok sektörü de etkileyen şirketlerin finansal yapısı ve
operasyon durumu da aslında çok farklı. Örnek vermek gerekirse, taksi kiralama uygulaması olan Uber’in piyasa değeri 2017 itibariyle 70 milyar dolardan fazla ediyor. Bu Türk Hava Yolları’nın nerede ise 6 katı bir değerleme. Oysa Uber’in hiçbir aracı yok. Hatta hiçbir sürücüsü bile yok! Ağırlıklı olarak pazarlama, mühendislik alından oluşan şirket tek başına 15 milyar dolardan daha fazla bir değeri yolcular ve sürücüler arasında tek bir mobil uygulama sayesinde yapıyor. Üstelik Uber indirim kodu sayesinde herkesin bunu çok daha fazla kullanmasını hatta bazı dönemlerde bedavaya kullanmasını istiyor.

2008 yılında Amerika’nın California eyaletinde kurulan Airbnb’de aslında Uber’e çok yakın bir örnek!
Yaklaşık 10 yaşında olan şirketin şu anda değeri 25 milyar dolardan fazla. Açılımı air, bad and breakfast (hava, yatak ve kahvaltı) olan şirket yerel konaklama arayan insanların, evinin odasını veya komple evini kiraya veren insanlar ile bir araya gelmelerini sağlıyor. Üstelik ev sahiplerine milyon dolara varan sigortalar bile sağlıyor. İnsanlar AirBnb ile ilk tanıştıklarında sistemi çok kolay anladılar çünkü bir otelde bile konaklamaktan daha kolay ve güvenli olan bir sistemden bahsediyoruz. Zamanla site içerisine oteller, hosteller hatta öğrenci yurtları bile giriş yaptılar. Bunun sebeplerinden birisi iyi, agresif bir pazarlama, rakipsiz oluşu ve Airbnb indirim kodu sayesinde ucuza bol tatil ve konaklama sunuyor
olmaları demek mümkün!

Son yıllarda katma değerli üretimin yerine çok fazla inşaat alanında yatırımlar yapan şirketlere sahip
olduk. Sadece gelecek değil ucuza üretip pahalıya satmanın da kendini kolayca gösterdiği bu alanda ne yazık ki fazla şirketimiz bulunmuyor. Ancak girişimciliğin Türkiye’de son zamanlarda oldukça geliştiğini söylemek mümkün. Hatta ironik bir durumdan bahsedelim. Aslında Uber benzeri bir şirket ve operasyon 2 Türk mühendis tarafından kurulmuş, öncelik olarak havalimanından B noktasına taşınma olarak işine başlamış ancak bürokratik ve hukuki engellerden dolayı kendilerini kapatmak zorunda kalmışlar!

İşte sadece iyi mühendislere, alt yapıya ve kredi fonlarına sahip olmanın yanında bürokrasi ve
siyasilerinde bu aşamada milyar dolarlık şirketlerin ortaya çıkmasında çok büyük önem arz ediyor.
Sadece bu da yetmiyor. Herkesin bildiği Silikon Vadisinde çalışan insanların birçoğu Amerikalı değil!
Ülkedeki özgürlük, insan hakları ve rekabete dayalı eğitim ve iş sistemi dünyanın dört bir yanından
alanında en iyilerini kendisine çekmeyi başarıyor.

Görüldüğü üzere teknoloji şirketlerindeki dinamikler gerçekten çok ilginç. Taşımacılık üzerine iş
yapıyorsunuz ama arabanız yok! İnsanlara konaklama sağlıyorsunuz ne eviniz ne de oteliniz var. Üstelik bu teknolojiler sayesinde çok ciddi bir ekonomi ve zenginlik yaratıyorsunuz. Daha da ötesi problem çözüyorsunuz!

Bu global örneklerin yanında elbette Türkiye’de olan, dünyaca ünlü şirketler tarafından satın alınan bazı
marka ve şirketlerimizden bahsetmemek elde değil. 2011 yılında Ebay’e satılan GittiGidiyor.com bunun
en iyi örneklerinden birisi. Ebay’in bir klonu olarak ortaya çıkan şirket, tüm süreçleri ve ödeme
sistemlerini ve GittiGidiyor indirim kodu dağıtarak Türkiye koşullarına adapte ettikten sonra platformu
açtı ve yarattığı Pazar sayesinde çok hızlı bir şekilde büyüdükten sonra Ebay’e 220 milyon dolar
değerlemeyle satıldı.

Kardeş ülke Güney Kore’nin bir sokağından adını alan n11.com’da kısa bir süre açıldı. Üstelik büyük bir
rekabet ortamı içerisinde pazara giren şirket çok kısa bir süre sonra Pazar içerisinde lider olmayı başardı. Diğer rakiplerinin aksine uygun fiyatların yanında n11 indirim kodu dağıtarak daha fazla indirim sağlayan şirket ek olarak arkasındaki güçlü teknolojisi sayesinde doğru müşteriyle doğru ürünü buluşturmayı çok iyi bir şekilde başardı.

Yazıyı Yazan: Selim Çayır

80’lerin son kuşağından, bilginin satılamayacak veya satın alınamayacak olduğunu düşünen, bildiklerini bu mecra vasıtasıyla misafirlerine aktarmayı hedeflemiş Bilgi Rehberi yazarı…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir