Hayvanlar Alemi

Karıncayiyen (Yerdomuzu)

Yerdomuzları, Sahra’nın güneyindeki Afrika çayırları boyunca geniş bir yelpazede farklı yaşama ortamlarında yaşayan küçük domuz benzeri memelilerdir. Çoğunlukla yalnızdırlar ve günlerini, yiyecek aramak için daha serin olan akşam vakitlerinde ortaya çıkan Afrika güneşinin sıcaklığından korumak için yer altı oyuklarında uyurken geçirirler. Onların adı, Güney Afrika’daki Afrika dilinden gelmektedir ve uzun burun ve domuz benzeri vücudundan dolayı Dünya Domuzu anlamına gelmektedir. Yerdomuzları, bulundukları aile içerisinde benzersizdir, çünkü bu ailedeki tek canlı türüdür. Yakın zamana kadar, armadillolar ve pangolinler gibi diğer insektivorlarla en yakından ilişkili oldukları yaygın olarak biliniyordu.

Yerdomuzunun Anatomisi ve Görünüşü

karıncayiyen

Yerdomuzları, çeşitli hayvan türlerinin fiziksel özelliklerini sergilediği için memelilerde (ve aslında tüm hayvanlarda) benzersiz bir görünüşe sahiptir. Orta boya sahip, neredeyse tüysüz vücutları ve uzun burunları var; bu onları başlangıçta domuz benzeri kılıyor; kalın bir deriye sahip olmaları ise hem onları sıcak güneşten korurken hem de böcek ısırmalarına karşı kalkan olmaktadır. Tozların ve böceklerin burunlarına girmesini önlemek için burun deliklerini kapatabilirler. Boru şeklinde, tavşan benzeri kulakları var, ancak yeraltındayken kirin girmesini önlemek için katlanabilirler. Yerdomuzlarının arka ayakları ön bacaklarından daha uzun olduğu gerçeğiyle birlikte, kürek benzeri ayakların her birinde güçlü pençeler bulunur; bu onları, yeryüzünde endişe verici bir oranda kazı yapabilen güçlü ve yetenekli kazıcılar yapar. Hayatlarının çoğunu yeraltına veya karanlıkta geceleri geçirdiği gerçeği nedeniyle, görme yetileri zayıftır, ancak hem av hem de potansiyel tehlikeyi hissetmek için mükemmel bir koklama hissi kullanarak çevrelerinden kolayca geçebilirler.

Yerdomuzunun Dağılımı ve Yaşam Alanı

Yerdomuzları, kuru çöllerden nemli yağmur ormanları bölgelerine kadar çeşitli Sahra altı Afrika’daki farklı yaşam ortamlarında bulunur. Tek şart, (bol miktarda yiyecek ve suya iyi erişimi olan), geniş yuvalarını kazabilecekleri iyi bir toprağa sahip olmaktır. Kumlu ya da killi toprak türlerinde kazma konusunda oldukça yetenekli olmasına rağmen, daha yoğun bölgeler, yer altı evlerini oluşturmak için daha fazla zorluk çıkarmaktadır; böylece Yerdomuzları, toprak koşullarının kazmaya daha uygun olduğu başka bir bölgeye taşınacaktır. Yuvaları, ev araları 10 metreye kadar uzayabilir 2 ila 5 kilometre karelik herhangi bir yerde olabilir. Onların oyukları genellikle birden fazla girişlere sahip olmaktadır, böylece potansiyel yırtıcıları kolayca keskin koku alma özelliklerini kullanarak tespit edebilirler

Yerdomuzunun Davranışları ve Yaşam Tarzı

Yerdomuzlarının, esasen sadece çiftleşmek için bir araya gelen ve asla büyük gruplarda bulunmayan yalnız hayvanlardır. Hem sıcak iklim güneşinden hem de yırtıcılardan korumak için yer altı oyuklarında yaşıyorlar. Yerdomuzları, gece otlayan memelilerdir, yalnızca yuvanın güvenliğini, yiyecek ve su aramaya başladığında gecenin örtüsü altına bırakıyor. Mükemmel işitme ve koklama hissi ile yönlendirilen en büyük termit höyüklerini bulmak için genellikle birkaç kilometre yolculuk ediyor. Genellikle geniş bir tünel ağından oluşan geniş bir oyuğa sahip olmakla birlikte, Yerdomuzlarının, kendi yuvalarına dönmek zorunda kalmadan, çabucak kendilerini koruyabilecekleri geçici küçük oyuklar için çabucak kazı yapabilecekleri de biliniyor.

Yerdomuzlarının Üreme ve Yaşam Döngüsü

Yerdomuzlarının her yıl belirli çiftleşme mevsimleri vardır. Yerdomuzlarının yaşadığı bölgeye bağlı olarak Ekim – Kasım aylarında veya Mayıs – Haziran aylarında diğer bölgelerde çiftleşebilir. Birçok yıl bebek sahibi olduğu bilinen dişi Yerdomuzu, gebelik döneminden sonra tek bir yavru doğurur ve gebelik süreci genellikle yaklaşık 7 ay sürer. Yeni doğan Yerdomuzu genellikle 2 kg kadar hafiftir ve annelerinin yuvasının güvenliğinde tüysüz, pembe bir cilt ile doğarlar. Bebek Yerdomuzu, anneleri ile gece dışarıya çıkmaya başlamadan önce yaşamlarının ilk iki haftasını yer altı oyuklarının güvenliğinde geçirirler. Bununla birlikte, anneleri yiyecek ararken eşlik etmesine rağmen, yaklaşık üç aylığına kadar sütten kesilmezler. Genç Yerdomuzu anneleri ile birlikte yuvalarında otururken, yaklaşık altı aylıkken kendi yuvalarını kazmak için hareket ederler. Vahşi yaşam ömrü tamamen net olmasa da, Yerdomuzları tutsaklık içinde 20 yılı aşkın bir süredir yaşamaktadır.

Yerdomuzlarının Beslenme Düzeni ve Avlanması

Yerdomuzları esas yemekleri karıncalar ve termitlerden oluşur, termitler tercih edilen besin kaynağıdır. Bununla birlikte, böcekler ve böcek larvaları gibi diğer böcekleri de yemeleri ile bilinmektedirler. Yerdomuzları, güçlü dış bacaklar ve tırnakları ile, termit höyüklerinin sert dış kabuğunu çok kolay bir şekilde kırma yeteneğine sahip böcek öldürücüleri olarak inşa edilmiştir. Höyüğe girdikten sonra daha uzun, yapışkan dilini kullanarak içerdeki böcekleri hasat ederler ve çiğnemeden hepsini yiyerek mide karnında öğütülürler. En belirgin özelliklerden biri, fonksiyonel bir amaca hizmet etmeyen sütun şeklinde yanak dişlerine sahip olmalarıdır. Çiğneme ihtiyacı duyan bazı büyük karınca türleri için ağızlarının arkasına doğru yerleştirilmiş bu dişleri kullanırlar.

Yerdomuzlarının Avcıları ve Tehditler

Yerdomuzları yer altı oyuklarının güvenliğinde yaşayan gece gündüz hayvanlar olduğu gerçeğine rağmen doğal çevreleri içerisinde birtakım avcılar tarafından tehdit edilirler. Aslanlar, leoparlar, sırtlanlar ve büyük yılanlar (en önemlisi pitonlar) Yerdomuzlarının başlıca yırtıcılarıdır ancak bu, Yerdomuzlarının yaşadığı yere bağlı olarak değişir. Onların temel savunma biçimi çok hızlı bir şekilde yeraltından kaçmak ama aynı zamanda bu büyük hayvanlar tarafından tehdit edildiğinde oldukça agresif oldukları biliniyor. Yerdomuzları, saldırganını denemek ve yaralamak için güçlü bacaklarıyla tekmelemekle birlikte güçlü ve keskin pençelerini kullanır. Yerdomuzları ayrıca avlamak ve doğal yaşam alanlarını yok eden insanlar tarafından tehdit altındadır.

Yerdomuzları Hakkında İlginç Gerçekler ve Özellikleri

Karıncayiyenler uzun, yapışkan dili ile termit höyüklerinden veya yer altı karınca yuvalarından bir gece 50.000 kadar böceği yemek için kullanıyor. Solucan benzeri dilleri aslında 30 cm uzunluğa kadar büyüyebilir, yani höyükteki daha fazla termite ulaşabilirler. Böcekler duydukları sevgi, aslında Antbears olarak bilinen Yerdomuzlarına yol açtı! İlginçtir ki, Yerdomuzlarının avından neredeyse tüm nemi aldığı düşünülmektedir. Yani aslında fiziksel olarak çok az su içmek zorundalar. Yerdomuzlarının güçlü ekstremiteleri, pençeleri ve kürek benzeri ayakları dünyanın en üretken kazı makinelerinden biri olduğu düşünülürse, 600 metrelik toprağı yalnızca 15 saniye içinde yerinden oynatabiliyorlar!

Yerdomuzlarının İnsanlarla İlişkisi

Gündüz saatlerini yeraltındaki yuvalarındaki güvende sakladıkları gerçeğine göre, sadece yiyecek avı için gecenin karanlığında ortaya çıkıyorlar, yerdomuzlarını birçok insanın nadiren görüyor. Yine de bazı bölgelerde insanlar tarafından yemek için avlanır ve büyüyen yerleşim yerleri için doğal yaşam alanlarının çoğunun kaybolmasıyla birlikte insan nüfusunun genişlemesi ile giderek daha fazla etkilenirler.

Yerdomuzlarının Koruma Durumu ve Bugünkü Yaşamları

Bugün, yerdomuzları IUCN tarafından en az endişe kaynağı olan bir tür olarak listeleniyor. Bazı ülkelerde yerdomuzları nüfus sayımlarının kesinlikle azaldığı, diğerlerinde ise sayılarının istikrarlı seyrettiği ve genellikle her iki korunan alanda ve uygun habitatlara sahip bölgelerde bulunduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, hem ormansızlaşma hem de kasaba ve köyleri genişleten habitat kaybından giderek daha fazla etkileniyorlar. Oldukça zor doğası gereği kesin nüfus büyüklükleri tam olarak anlaşılamamıştır.

Yazıyı Yazan: Selim Çayır

80’lerin son kuşağından, bilginin satılamayacak veya satın alınamayacak olduğunu düşünen, bildiklerini bu mecra vasıtasıyla misafirlerine aktarmayı hedeflemiş Bilgi Rehberi yazarı…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir